عمل قلب باز یا فنرگذاری قلب؟ | 8 تفاوت مهم + مقایسه کامل مزایا، معایب

آخرین به‌روزرسانی در سپتامبر 1, 2026 توسط دکتر لیلا نجم افشار متخصص قلب و عروق- نظام پزشکی 105716

انتخاب بین عمل قلب باز یا فنرگذاری قلب از دغدغه‌های بسیاری از بیماران قلبی است. اینکه کدام عوارض و خطر کمتری دارد؟ هزینه‌های مربوط به انجام هر یک چقدر است؟ کدام مراکز و بیمارستان‌ها طرف قرار داد با بیمه بیمار هستند؟ کدام متخصص یا فوق تخصص، عمل استنت‌گذاری را بهتر انجام می‌دهد؟ چه مرکز یا بیمارستانی برای انجام فنرگذاری قلب مناسب‌تر و مجهزتر است؟

عمل قلب باز و فنر زدن قلب، از راه‌های درمانی جهت درمان شریان‌های مسدود شده یا رسوب گرفته می‌باشند. شریان‌ها همان رگ‌هایی هستند که خون سرشار از اکسیژن را در سرتاسر بدن حمل می‌کنند. مسئولیت اصلی آنها جابه‌جاکردن خون اکسیژن دار به همه اعضای بدن از مغز تا انگشتان پا می‌باشد.

در این مقاله قصد داریم به تفصیل درباره تفاوت عمل قلب باز و استنت‌گذاری قلب بپردازیم.

فنرگذاری قلب چیست؟

فنر زدن قلب یک روش درمانی و کم تهاجمی برای باز کردن عروق کرونر است. با عنوان استنت‌گذاری نیز شناخته می‌شود. استنت انواع گوناگونی دارد و متخصص مطابق با شرایط فرد مناسب‌ترین مدل را برای درمان وی استفاده می‌کند.

در عمل فنرگذاری قلب یا همان آنژیوپلاستی، از بیهوشی عمومی و یک لوله کاتتر باریک و منعطف استفاده می‌شود. این لوله یک بالون یا استنت فنری بر سر خود دارد. لوله کاتتر از راه شریان‌های اصلی قلب موجود روی بازو و یا کشاله ران وارد بدن می‌شود. سپس به شریان گرفته شده قلب رسیده و بالون در آنجا باز می‌شود. حال یک استنت فنری مشبک فلزی و یا پلاستیکی، در بخشی از قلب که گرفتگی دارد، قرار داده می‌شود.

با فنرگذاری قلب هم گرفتگی‌های عروق کرونری رفع شده و هم احتمال مسدود شدن رگ‌های قلبی و بروز سکته کاهش پیدا می‌کند. کل این پروسه و مراحل برای بازکردن عروق کرونر قلب 15 الی 30 دقیقه زمان می‌برد.

مزیت فنرزدن قلب یا استنت‌گذاری

این روش درمانی نوین و جدید و کم تهاجم، یکسری مزایا دارد که در این قسمت به آنها اشاره می‌کنیم:

• دوره نقاهت کوتاه
• درجه سختی و دشواری کم برای بیمار
• عدم وارد شدن آسیب به عضله‌های قلبی
• 97 درصد موفقیت در نتیجه آن
• انجام سریع و ظرف مدت کوتاه
• عدم نیاز به بیهوشی در اغلب موارد
• بهبود یافتن جریان خون به میزان قابل ملاحظه
• مناسب برای درمان گرفتگی‌های عروق کرونر و درمان بیماری‌های دریچه‌های قلب
• دارای زمان بستری کوتاه مدت (کمتر از ۱ هفته البته با توجه به شرایط بیمار)
• کاهش یافتن احتمال برگشت مجدد و گرفتگی مجدد عروق قلبی
• هزینه درمانی کمتر

آیا فنر زدن قلب خطر دارد؟

بله، عمل استنت گذاری یا فنرگذاری قلب هم خطرهای مربوط به خود را دارد. در صورتی که به وسیله یک پزشک ماهر انجام نشود و یا مراقبت‌های پس از عمل به خوبی صورت نگیرند، احتمال سکته قلبی یا مغزی در اثر تشکیل لخته‌های خون افزایش می‌یابد.

با همه این تفاسیر، عارضه و خطرهای ناشی از استنت‌گذاری قلب خیلی کمتر از عمل قلب باز است و احتمال زنده ماندن پس از فنرگذاری بیشتر از عمل قلب باز خواهد بود.

عمل قلب باز بهتر است یا فنرگذاری قلب؟

فنرزدن یا فنرگذاری همان اصطلاح عامیانه عمل استنت‌‌گذاری قلب می‌باشد. با کمک آن گرفتگی عروق کرونر باز می‌شود. عمل فنر زدن قلب در واقع آنژیوپلاستی نام دارد. ریسک و خطرهای انجام آن نسبت به عمل قلب باز بسیار کمتر است. با همه این اوصاف همچنان برخی از بیمارها از فنرگذاری ترسیده و انجام جراحی قلب باز را ترجیح می‌دهند.

لذا نیاز است تا به شما اطلاع دهیم بروز خطرهای احتمالی در عمل قلب باز بسیار بیشتر از فنر‌گذاری قلب است. به خصوص اگر فرد مسن و یا مبتلا به گرفتگی‌های شدید عروق کرونر باشد، خطر بیشتری نیز دارد.

در نهایت همه چیز وابسته به شدت و نوع بیماری قلبی است. پزشک متخصص طبق شواهد و نتایج آزمایشات و تست‌های مختلف و حال بیمار تصمیم می‌گیرد که عمل قلب باز یا استنت‌گذاری قلب انجام شود؟

بهترین فوق تخصص آنژیوگرافی قلب در تهران

برای انجام فنرگذاری قلب در استان یا شهر تهران، می‌توانید به فوق تخصص آنژیوگرافی قلب حاضر در مرکز صادقیه، آقای دکتر عرفان نقش بندی مراجعه کنید. ایشان متخصص فلوشیپ اقدامات مداخله‌ای قلب و عروق بزرگسالان(اینترونشنال کاردیولوژی) با شماره نظام پزشکی: 116316 هستند. این مرکز تخصصی از ساعت 8 صبح الی 10 شب آماده خدمت رسانی به بیماران است. شایان ذکر است که این مرکز با تمامی بیمه‌ها قرارداد دارد. همچنین مجهز به جدیدترین دستگاه‌ها برای تشخیص بیماری‌های قلبی فرد است. آقای دکتر عرفان نقشبندی نیز به سرعت و با دقت بالا مشکل قلبی بیمار را تشخیص داده و روند درمان را پیش می‌گیرند. فنرگذاری قلب هم توسط خود ایشان انجام می‌شود.

جدول مقایسه عمل قلب باز با فنر زدن

ویژگی/ معیار	فنرگذاری قلب (آنژیوپلاستی)	عمل قلب باز
تعریف	گشودن رگ‌های مسدود شده با بالون و قرار دادن استنت	انجام جراحی باز قفسه سینه و به کارگیری دستگاه قلب-ریه
نوع عمل	کم‌تهاجم (از راه برشی کوچک روی دست یا کشاله ران)	کاملاً تهاجمی (باز کردن قفسه سینه)
مدت زمان عمل	تقریباً ۱ الی ۲ ساعت	تقریباً ۳ الی ۶ ساعت
دوره نقاهت	۲ الی ۷ روز بستری، حدوداً ۳۰ روز بهبودی کامل	۷ الی ۱۴ روز بستری، ۴۰ الی ۶۰ روز بهبودی کامل
مدل بیهوشی	بی‌حسی به صورت موضعی، گاهی بیهوشی خفیف	بیهوشی عمومی کامل
اندازه برش	کوچک، تنها یک سوراخ برای کاتتر	بزرگ، برش طولانی در قفسه سینه
میزان خطر و عوارض	کمتر از جراحی باز؛ خطر لخته، خونریزی، عفونت کمتر	بیشتر؛ خطر عفونت، خونریزی، مشکل ریه و قلب بالاتر
اثربخشی درمانی	مؤثر برای گرفتگی‌های محدود و متوسط	مناسب برای گرفتگی‌های گسترده‌تر و چندرگی
ماندگاری نتایج	امکان نیاز به تکرار (خطر تنگی دوباره استنت)	نتیجه طولانی‌ و پایدارتر
زمان برگشت به فعالیت عادی	۱الی ۲ هفته	۶ الی ۸ هفته
محدودیت‌های فیزیکی بعد از عمل	کمتر، برگشت سریع‌تر به فعالیت	محدودیت‌های شدید و نیاز به مراقبت بیشتر
هزینه‌های درمان	کمتر از عمل باز	بیشتر، به خاطر طولانی بودن عمل و دوره نقاهت
موارد استفاده اصلی	گرفتگی‌ خفیف تا متوسط، بیمار مسن یا پرخطر	گرفتگی‌ شدید، چند رگی، بیماری‌ دریچه‌ای یا مادرزادی
نیاز به بیهوشی کامل	اغلب خیر	بله
امکان انجام دوباره	بله، در صورت نیاز به تکرار	محدود و با ریسک بیشتر
خطرهای خاص	بروز لخته، انسداد دوباره، واکنش به استنت	عفونت، خونریزی زیاد، نارسایی ریه یا قلب، مشکل تنفسی
موارد منع انجام	گرفتگی‌ شدید و گسترده، عروق پیچیده	بیمارهایی با ریسک بالا که قادر به تحمل  بیهوشی عمومی نیستند
اثرهای جانبی دارو بعد از عمل	مصرف داروهای ضد پلاکت (مثل آسپرین و کلوپیدوگرل) جهت پیشگیری از لخته	مصرف داروهای متنوع‌ و طولانی‌
شانس زنده ماندن ۳۰ روزه	حدود ۹۹.۷٪	حدود ۹۶.۲٪
شانس زنده ماندن ۱ ساله	حدود ۹۸.۴٪	حدود ۹۳.۸٪

عمل قلب باز چیست؟

جراحی قلب باز یک عمل جراحی است که در آن با بیهوشی کامل بیمار، قفسه سینه به طور کامل باز شده و قلب را به یک دستگاه وصل می‌کنند. به این ترتیب فعالیت قلب موقتاً متوقف می‌شود. برای افزایش جریان خون و ایجاد راه یا رگ جدید، پزشک متخصص یک رگ سالم را از قلب یا پا به رگ بسته وصل می‌کند.

از عمل قلب باز جهت درمان کردن انسداد و گرفتگی‌های عروق کرونر، درمان نقص‌های مادرزادی قلب و درمان نارسایی‌های قلبی و … استفاده می‌شود.

این عمل هم همانند فنرگذاری قلب باید حتماً تحت نظر یک پزشک متخصص جراحی قلب ماهر و با تجربه صورت گیرد. البته که این عمل به همه بیمارها پیشنهاد نمی‌گردد. پزشک به برخی بیماران مبتلا به بیماری‌های دیگر این روش را توصیه نمی‌کند.

آیا عمل قلب باز خطر دارد؟

بله، عمل قلب باز از جمله عمل‌ جراحی‌های تهاجمی و پرخطر است. در صورتی که یک پزشک متبحر آن را انجام ندهد و مراقبت‌های بعد از آن به درستی صورت نگیرد، امکان آسیب رسیدن به عضله‌ها و عروق قلبی، حتی مرگ فرد را به همراه دارد.

مزیت عمل قلب باز

گاهی پزشک فنرگذاری قلب را به عنوان درمان قطعی به شما پیشنهاد نمی‌دهد. در صورتی که نیاز است عمل قلب باز را انجام دهید خوب است که مزیت‌های آن را بدانید:

• ترمیم کردن و عوض شدن دریچه‌های قلب
• از بین رفتن لخته‌ها و تومورهای قلب
• ترمیم شدن ناهنجاری‌ها و بیماری‌های قلبی مادرزادی
• درمان و برطرف شدن گرفتگی شریان‌های اصلی و فرعی قلب
• کاهش یافتن احتمال سکته قلبی
• عدم احساس هیچ گونه درد به دلیل بیهوشی کامل
• بهبود یافتن عملکرد قلب بعد از جراحی و درمان
• احتمال بروز نارسایی‌های قلبی بعد از عمل بسیار کم می‌شود.
• کاهش یافتن احتمال نیاز مجدد به جراحی بسیار کم و حدود ۶ درصد است.

البته که انجام عمل قلب باز یک عمل تهاجمی به شمار می‌رود. ولی مزایای بالا را نیز به همراه دارد.  

تفاوت‌های عمل قلب باز و استنت‌گذاری

مهمترین و اصلی‌ترین تفاوت‌های بین عمل قلب باز و فنرگذاری قلب در موارد زیر خلاصه شده‌است:

• خطرهای مربوط به عمل: غالباً ریسک و خطرهای احتمالی عمل قلب باز یا بای‌پس نسبت به فنر زدن قلب بیشتر است. چرا که نیاز به باز شدن سینه و دسترسی مستقیم دارد.
• عوارض: خطرها و تهاجمی بودن عمل قلب باز منجر شده تا عوارض جانبی به نسبت بیشتری را همراه داشته باشد.
• دوره نقاهت: زمان نقاهت عمل قلب باز ممکن است بیشتر از ۶ ماه طول بکشد. در حالی که فنرگذاری قلب فقط چند هفته نقاهت دارد.
• بیهوشی: معمولاً برای انجام استنت‌گذاری قلب یا آنژیوپلاستی، نیازی به بیهوشی بیمار نخواهد بود. در حالیکه برای عمل قلب باز نیاز به بیهوشی کامل است.
• کاندیدها: با توجه به شرایط بیمار متخصص یکی از دو روش را پیشنهاد می‌دهد. مثلاً شخصی که بیماری زمینه‌ای دیابت دارد، نمی‌تواند استنت‌گذاری انجام دهد و به وی انجام عمل قلب باز پیشنهاد می‌شود.  
• جای زخم: برشی که در جراحی عمل قلب باز به سینه زده می‌شود در قیاس با برش استنت یا فنرگذاری قلب بزرگتر و عمیق‌تر است. به این ترتیب احتمال عفونت آن بیشتر است و نیاز به مراقبت بیشتری هم دارد.

با وجود همه این تفاوت‌ها گاهی برای بیمار انجام عمل قلب باز مناسبتر و بهتر خواهد بود.

شانس زنده ماندن بعد از عمل قلب باز بیشتر است یا عمل آنژیوپلاستی قلب؟

احتمال زنده ماندن پس از عمل آنژیوپلاستی قلب از عمل قلب باز بیشتر است. تنها دلیل آن نیز کم تهاجمی بودن عمل آنژیوپلاستی می‌باشد. روش فنرگذاری قلب با یک برش کوچک در پوست صورت می‌گیرد. ولی روش تهاجمی با یک برش بزرگ در قفسه سینه انجام پذیر است.

یک مطالعه در سال 2023 نشان داده که احتمال زنده‌ماندن در 30 روز بعد از آنژیوپلاستی قلب 99.7 درصد بوده در حالیکه برای عمل قلب باز 96.2 درصد بوده است. طبق این مطالعه شانس زنده ماندن در سال اول بعد از فنرگذاری قلب ۹۸.۴ درصد بوده، این در حالی است که این رقم برای عمل قلب باز ۹۳.۸ درصد بود.

سایت معتبر health.harvard درباره این موضوع این چنین نوشته است:

عمل بای‌پس به‌طور کلی بر آنژیوپلاستی برتری دارد. در مواردی که بیش از یک شریان قلبی مسدود باشد، عمل بای‌پس (CABG) ممکن است نرخ بقای بهتری را نیز برای افراد مبتلا به نارسایی قلبی فراهم آورد.

درمان گرفتگی عروق کرونری

جهت درمان شریان‌های کرونری مسدود شده‌ای که پیچیدگی زیادی هم ندارند، آنژیوپلاستی نخستین انتخاب متخصصین قلب است. این روش بسیار سریع، کم‌درد و با دوره نقاهت کوتاه است. از طرفی شانش زنده ماندن بیمار هم به اندازه جراحی بای پس قلب است.

هر چند 25 درصد کسانی که این عمل را انجام می‌دهند، چند سال بعد نیاز به تکرار آن دارند. حتی ممکن است نیاز به جراحی بای پس پیدا کنند. با همه این اوصاف باز هم بهترین و اولین روش در صورتی که بیمار هم شرایط آن را داشته باشد، همان فنرگذاری قلب است.

چه موقع عمل قلب باز بهترین راه حل است؟​

برای بیماران با شرایط زیر انجام عمل قلب باز، تنها راه حل است:

• مسدود شدن دو یا سه شریان کرونری
• انسداد نقطه اتصال دو شریان
• بروز انسداد در قلبی که مشکل پمپاژ در بطن سمت چپ دارد
• برای درمان افراد مبتلا به دیابت یا بیماری‌های کلیه‌ای

شایان ذکر است با توجه به پیشرفته‌ترشدن تکنیک‌های آنژیوپلاستی (فنرگذاری قلب)، استفاده از این روش جهت درمان بیماری‌های مذکور بیشتر شده‌است.

آیا می‌توان به جای عمل قلب باز، فنرگذاری انجام داد؟

در اکثر بیماران که گرفتگی محدود و کمی دارند، فنرگذاری قلب روشی مؤثر است. ولی در بیماران دیگر با گرفتگی‌های شدیدتر چندین رگ اصلی یا طبق شرایطی خاص، انجام عمل قلب باز برایشان بهتر است. تصمیم‌گیری نهایی باید توسط یک متخصص اینترونشنال قلب صورت گیرد.

در صورتی که نیاز به دریافت نوبت از یکی از بهترین فوق تخصص‌های قلب در این زمینه دارید جهت رزرو نوبت با شماره زیر تماس بگیرید.

تجربه بیماران مراجعه کننده به مرکز تخصص صادقیه

خانمی ۶۲ ساله با تصور اینکه حتماً باید عمل قلب باز انجام دهد به دکتر عرفان نقشبندی مراجعه کرد. بعد از بررسی کردن دقیق تصاویر آنژیوگرافی مشخص شد که امکان درمان وی با استنت‌گذاری نیز وجود دارد. لذا درمان ایشان بدون نیاز به جراحی باز، انجام شد.

اینجاست که نقش متخصص و تجهیزات مرکزی که قرار است در آنجا استنت‌گذاری انجام دهید مشخص می‌شود. شایان ذکر است که مرکز تخصصی قلب صادقیه با همه بیمه‌های پایه و تکمیلی قرارداد دارد.

سؤالات متداول